فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

جایگاه انگشتر در سیره امام صادق(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه سیره اهل بیت(ع)، پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
2 دانش پژوه سطح چهار تاریخ و سیره پیامبر(ص)، جامعة الزهرا(س)، قم، ایران
چکیده
انگشتر به عنوان یک وسیله زینتی در جوامع مختلف و دارای ارزش معنوی در جامعه اسلامی از جایگاه ویژه ای در زندگی بشر برخوردار بوده و در سیره معصومان از جمله امام صادق (ع) هم اهمیت بالایی داشته و بر استفاده از آن سفارش وتأکید شده است. اهمیت، جایگاه و کارکرد انگشتر در سیره امام صادق(ع) ازجمله مسائلی است که این پژوهش در صدد بیان و چگونگی آن است. امام صادق(ع) ضمن سفارش برای به دست کردن انگشتر و چگونگی آن، از انگشتر به عنوان وسیله‌ای برای شمارش رکعات نماز استفاده می‌کردند. جنس انگشتر و نگین آن و نیز نقش نگین از نکاتی هستند که در سیره امام صادق(ع) مورد توجه قرار گرفته و نسبت به آن سفارش‌هایی داشتند. این پژوهش در پی آن است با تکیه بر منابع وگزارشات تاریخی و حدیثی متقدم به شیوه تاریخی و با روش وصفی تحلیلی، جایگاه انگشتر در سیره امام صادق(ع) را تبیین نماید. تاکید ایشان بر استفاده از این زینت اسلامی به عنوان یک امر مستحبی و بیان آثار و فضیلت‌های آن که نشان از جایگاه والای انگشتر دارد و رابطه بین نقش انگشتر امام صادق(ع) با شخصت و شرایط سیاسی اجتماعی و فرهنگی عصر ایشان نیز از مهم ترین دستاوردهای این پژوهش است.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
ابن اعثم کوفی، ابومحمد احمد بن علی. (1411ق). الفتوح . بیروت: دارالاضواء.
ابن بابویه، محمد بن علی. (1376). امالی. چاپ ششم. تهران: کتابچی.
ـــــــــــــــــــــــ . (1406ق). ثواب الاعمال و عقاب الاعمال. چاپ دوم. قم: دار الشریف الرضی.
ـــــــــــــــــــــــ . (1362). خصال. مصحح: علی اکبرغفاری . قم: جامعه مدرسین.
ـــــــــــــــــــــــ . (1378ق). عیون اخبار الرضا. مصحح: مهدی لاجوردی. تهران: نشر جهان.
ـــــــــــــــــــــــ . (1415ق). المقنع. قم: موسسة الامام‌ هادی.
ـــــــــــــــــــــــ . (1413ق). من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
ابن شهر آشوب مازندرانى، رشید الدین محمد بن علی. (1379ق). المناقب. قم: علامه‏.
ابن صباغ مالکى‏، علی بن محمد. (1422ق). الفصول المهمة فی معرفة الأئمة علیهم السلام‏. قم: دارالحدیث‏.
ابن طاووس، عبد الکریم بن احمد. (بی‌تا).  فرحة الغری فی تعیین قبر امیر المومنین علی بن ابیطالب. قم: رضی
ابن طاووس، علی بن موسی. (1409ق ).  الامان من اخطار الاسفار و الازمان. قم: موسسة آل البیت.
ـــــــــــــــــــــــــــ . (1411ق).  مهج الدعوات و منهج العبادات. قم: دار الذخائر.
ابن فارس، احمد. (1404ق). معجم مقاییس اللغه. مصحح: عبدالسلام محمد هارون. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن کثیر دمشقی، اسماعیل. (بی‌تا). البدایة والنهایة. بیروت: دار الفکر.
اربلى‏، ابوالحسن علی بن عیسی. (1421ق). کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: رضى.
بیات مختاری، مهدی؛ سراج، سید علی.(1402). «نقوش توحیدی انگشترهای امام رضاg و چرایی انتخاب آن‌ها». پژوهشهای حدیثی- کلامی. دوره 1. شماره 1. صص: 21- 37.
حاجی فقها، محبوبه؛ غفاری نوین، معرفت؛ علیزاده، شیوا. (1396). «اثر طلا بر فیزیولوژی باروری مردان: مروری بر مطالعات». مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. دوره 27. شماره 147. صص: 433-445.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1409ق). وسائل الشیعة. قم: موسسة آل البیت.
حسینی زبیدی واسطی، مرتضی. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
حسینی (ژرفا)، سید ابوالقاسم. (1397). «تحلیل جهت نمای «ذکر» در آرایه انگشتر در سیره معصومان». عصر آدینه. سال یازدهم. شماره 26. صص: 63- 88.
حلبی شافعی، ابوالفرج. (1427ق). سیرة حلبیة. (چاپ دوم). بیروت: دارالکتب العلمیة.
خزعلی، ابوالقاسم. (1426ق). موسوعة الامام العسکری. قم: موسسه ولی عصر.
دهخدا، علی‌اکبر. (1390). لغتنامه. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
رنجبران، علی اکبر. (1393). انگشتر زینتی اسلامی .تهران: زمزم اندیشه.
سبحانی، جعفر. (1385).  فروغ ابدیت. چاپ بیست ویکم. قم: بوستان کتاب.
شامی، جمال‌الدین یوسف بن حاتم. (1420ق). الدرالنظیم فی مناقب الائمة اللهامیم. قم: جامعه مدرسین.
شعیری، محمد بن محمد. (بی‌تا). جامع الاخبار. نجف: مطبعة حیدریة.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. (1364). ملل و نحل. چاپ سوم. قم: الشریف الرضی.
طبرى‏، محمد بن جریر بن رستم. (1413ق). دلائل الامامة . قم: بعثت‏.
طبرسی، حسن بن فضل. (1412ق). مکارم الاخلاق . چاپ چهارم. قم: شریف الرضی.
طریحی، فخرالدین بن محمد. (1375). مجمع البحرین. محقق: احمد حسینی اشکوری. چاپ سوم. تهران: مرتضوی.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الاحکام. مصحح: خرسان، حسن الموسوی. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
طوسی، نصیر الدین محمد بن محمد. (1363). تنسوخ نامه ایلخانی. مصحح: مدرس رضوی. چاپ دوم. تهران: اطلاعات.
طهرانی(آقا بزرگ)، محمد محسن. (بی‌تا). الذریعة الی تصانیف الشیعة. قم: اسماعیلیان.
فتال نیشابوری، محمد بن حسن. (1375). روضه الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: رضی.
قربانی، علی اصغر. (1385). امام کاظم از دیدگاه اهل سنت. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
قرشی بنابی، علی اکبر. (1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
کشی، محمد بن عمر. (1348). اختیار معرفة الرجال. مشهد: دانشگاه مشهد.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1362). الکافی. چاپ دوم. تهران: اسلامیة.
مسعودی، علی بن حسین. (1409ق). مروج الذهب و معادن الجوهر. محقق: اسعد داغر. چاپ دوم. قم: دار الهجرة.
 مفید، محمد بن محمد. (1413ق (الف)) . الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد . قم: کنگره شیخ مفید.
ـــــــــــــــــــــــ . (1413ق (ب)). مناسک المزار . قم: کنگره شیخ مفید.
نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. مصحح: موسسة آل البیت. قم: موسسة آل البیت.
الولی، محمد طه.(1967). «از انگشتری تا مهر». الدراسات الادبیه. سال هفتم. 1967. شماره‌های 1و2.