فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

کارکرد پیشگویی‌ مبتنی بر ارتباط انفرادی در سیره رضوی و ابناءالرضا(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح چهار حوزه علمیه قم، قم ، ایران
2 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
چکیده
اخبار پیشگویی ائمه(ع) صرف نظر از بررسی های سندی، می‌توانند از حیث محتوا و کارکرد نیز مورد بررسی قرار گیرند. برخلاف آنچه ممکن است تصور شود، پیشگویی توسط اهل بیت(ع) صرفا ابزاری جهت نشان دادن برتری معنوی نبوده و ناظر به اولویت ها و نیازهای جامعه، کارکردهای مختلفی داشته است.مسئله این تحقیق بررسی کارکرد پیشگویی مبتنی بر ارتباط انفرادی در سیره رضوی و ابناءالرضا(ع) می باشد. این بررسی با تکیه بر منابع اصلی و روش توصیفی-تحلیلی خواهد توانست ابعاد دیگری از تلاش های اهل بیت(ع) برای صیانت از سعادت مادی و معنوی جامعه اسلامی را تبیین نماید. چه اینکه زعامت اهل بیت(ع) حتی در شئون اختصاصی و کرامات ایشان محدود به امور صرفا معنوی نبوده و حیات مادی و اجتماعی جامعه را نیز در بر می گرفته است. مبتنی بر یافته های این تحقیق، امام رضا(ع) و ائمه ابناء الرضا(ع) در پیشگویی از آینده کارکردهای مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی را در نظر داشته اند. کارکردهایی چون حجتی بر حقانیت، گسترش فرهنگ انتخاب نام نیک، همزیستی با مخالفان، استقامت و صبر بر مشکلات، رفع نیازمندی اقتصادی دیگران، برحذرداشتن از رفتارهای نامناسب، برحذرداشتن شیعیان از مدعیان دروغین و وقوع در فتنه ها، تعدیل رفتارهای پرخطر علویان، رفع نگرانی شیعیان در موضوع حیات امام، اطمینان بخشی از امنیت جانی پیروان اهل بیت(ع)، رفع حیرت از شیعیان در شناخت امام عصر(عج) جهت مهیا شدن برای دوره غیبت.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم
آخوندخراسانی، محمدکاظم. (1412ق).کفایه الاصول.چاپ هشتم. قم: نشر اسلامی.
ابراهیمی شهرآباد، رقیه. (1402). «مولفه‌های هدایت فکری و معرفت بخشی در کلام گهربار امام رضا g». مجموعه مقالات همایش حدیث رضوی.دوره دوم. صص: 295-316.
ابن بابویه، محمدبن علی.  (1378 ق).عیون اخبار الرضا. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
ــــــــــــــــــــــــ. (1395 ق). کمال الدین و تمام النعمة. چاپ دوم.تهران:اسلامیه.
ــــــــــــــــــــــــ. (1426ق).التوحید. چاپ نهم. قم: نشر اسلامی.
ابن خلدون، عبدالرحمان. (1391 ق).تاریخ ابن خلدون.چاپ چهارم.بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن شهرآشوب، محمد بن علی. (1379 ق).مناقب آل ابیطالب.مصحح آشتیانی و رسولی. قم: علامه.
ــــــــــــــــــــــــــــــ. (1382). متشابه القرآن.چاپ پنجم. بیدار: قم.
ابن‌عبدربّه، احمد. (1407ق).العقدالفرید. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن منظور، محمدبن مکرم. (1414 ق).لسان العرب.چاپ سوم.لبنان:دارصادر.
 اربلی، علی بن عیسی. (1381 ق).کشف الغمهْ عن معرفة الائمه. تبریز: بنی هاشمی.
انصاری پور و قاسم نژاد. (1392).«بررسی چگونگی ارتباط امام رضا g با اصحاب در کوفه، بغداد و قم». حدیث و اندیشه. شماره16. دوره 8. صص: 47-78.
تستری، قاضی نورالله. (1409 ق).احقاق الحق و ازهاق الباطل. قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
جوادی آملی، عبدلله. (1381).ادب فنای مقربان. چاپ سوم. قم: اسراء.
جوهری، ابونصر. (1407 ق).الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: دارالعلم.
حرَعاملی، محمدبن حسن. (1425ق).اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. ( 1416ق).المفردات. تهران: دارالقلم.
راوندی، قطب الدین. (1409ق).الخرائج و الجرائح. قم: مؤسسه امام مهدى f.
سیدبن طاوس، علی. (1411 ق). مهج الدعوات و منهج العبادات.قم:دارالذخائر.
شریف القرشی، باقر. (1413ق).حیاة الامام موسی بن جعفر g. ییروت:دارالبلاغه.
شریفی، عنایت الله؛ خوانین زاده، محمد حسین؛ خلعتبری لیماکی، حسام الدین. (1396). «روش‌های تبلیغی امام رضا g». فرهنگ رضوی.سال پنجم.شماره 19.صص:149-176.
طبرسی،فضل بن حسن. (1417ق).إعلام الوری بأعلام الهدی. قم: مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث.
طبری، محمد بن جریر. (بی تا).تاریخ الامم والملوک.بی‌نا: بی‌جا.
ـــــــــــــــــــــــ. (1413ق).دلائل الامامه. قم: بعثت.
 طبسی، محسن. (1386).«کرامات حضرت رضا g به روایت اهل سنت». فرهنگ کوثر. شماره 71. ص: 103-93
طوسی، محمدبن حسن. (1411 ق).الغیبه. قم: دارالمعارف الاسلامیه.
طوسی، نصیرالدین. (1412ق).الثَاقب فی المناقب.چاپ سوم.قم:انصاریان.
غروی اصفهانی، محمدحسین.  (1373). نهایه الدرایه فی شرح الکفایه. قم: نشر سیدالشهدا g.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1408 ق).العین.بیروت:موسسه الاعلمی للمطبوعات.
فیض کاشانی، محمد. (1417ق). محجه البیضاء. چاپ چهارم. قم: نشر اسلامی. 
کتابی،احمد. (1388).درآمدی بر اندیشهها و نظریههای جمعیت شناسی.چاپ پنجم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407 ق).کافی.چاپ چهارم.تهران: المکتبة الاسلامیة.
مجلسی، محمدباقر. (1403 ق).بحارالانوار.چاپ دوم. تهران: الوفاء.
مسعودی، علی بن حسین. (1384 ق).اثبات الوصیة للامام علی بن ابیطالب g.چاپ دوم.قم: انصاریان.
مطهری، مرتضی. (1389).مجموعه آثار.چاپ هجدهم.تهران: صدرا.
مظفر، محمدحسین. (1402ق). علم الامام و کمیته و کیفیته عن الطریق العقل و النقل. نجف: مطبعه الحیدریه.
معین، محمد. (1386).لغتنامه.چاپ دوم.تهران: نامن.
مفید، محمد بن محمد. (1413 ق).الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد.قم: کنگره شیخ مفید.
نجاشی، احمدبن علی. (1436 ق).رجال النجاشی.چاپ یازدهم.قم: نشر اسلامی.
یعقوبی، احمدبن اسحاق. (بی تا).البلدان. بیروت: دارالکتب العلمیه.