فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

دلالت های تربیتی اعتقاد به آخرت و اسامی آن از منظر امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
چکیده
یکی از مهم‎ترین موارد اعتقادی که در قرآن کریم و آموزه‌های دینی بر آن تاکید شده است، اعتقاد به روز آخرت است. اهمیّت این مهم تا آنجاست که یکی از صفات بارز متّقین، آخرت محوری بیان شده است. در صحیفه سجادیه نیز، که ترجمان قرآن به زبان دعا می‎باشد، به این مهم در ابعاد متعدد تاکید شده است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی، دلالت‎های تربیتی اعتقاد به آخرت و اسامی آن در صحیفه سجادیه را مورد تحلیل و بررسی قرار داده است و در این باره ضمن بررسی تطبیقی نام های قیامت در قرآن و صحیفه سجادیه، به دلالتهای تربیتی اعتقاد به آخرت در زندگی انسان اشاره می‎نماید‌. از نتایج پژوهش بر می‌آید که امام سجاد(ع) در یادکرد قیامت از نام‎هایی بهره برده، که در قرآن به آن اشاره شده است. امام سجاد(ع) هر کدام از نام‎های قیامت را متناسب با کلام خود بیان می‎کند که تاثیر متناسب با موضوع سخن داشته باشد. از منظر امام سجاد(ع) توجه به قیامت و یادکرد آن نتایج مهم تربیتی در زندگی انسان دارد که: کوتاه شدن آرزوهای دنیوی، انجام اعمال صالح، دوری از گناهان و رسیدن به درجات معرفت در پرتو آماده شدن برای لقای خداوند در آخرت، از مهم‎ترین این نتایج است.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج البلاغه . (1414ق). شریف الرضی. قم: هجرت.
صحیفة سجادیه. (1402) . ترجمه حسین انصاریان. تهران:دانش.
ابن بابویه، محمدبن علی .(1383). علل الشرایع. ترجمه: محمدجواد ذهنی. قم: مؤمنین.
ــــــــــــــــــــــــ.( 1376ق). من لایحضره الفقیه. تهران: مطبعه الآفتاب.
احمدی، فاطمه؛ اسدی اصل، علی؛ اسماعیلی زاده، عباس.(1402الف). «نسبت و رابطه دنیا و آخرت از منظر صحیفه سجادیه». سفینه. شماره81. صص:86-104.
   ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ.( 1402ب). «برآیند یاد مرگ و معاد بر سلامت دوره هفتم. صص: 130-137.
استیس، والتر.(1377). دین و نگرش نوین. ترجمه: احمدرضا جلیلی. تهران:حکمت.
جوادی آملی، عبدالله.(1386). تفسیر موضوعی قرآن کریم. چاپ هفتم. قم: اسراء.
حرعاملی، محمد بن حسن.(1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: انتشارات آل البیت.
ابن شعبه حرّانی، حسن بن شعبه.(1402ق). تحف العقول. تهران: اسلامیه.
حسینی مدنی شیرازی، السید علی خان.(بیتا). ریاض السالکین. قم: موسسة النشر الاسلامی.
دیلمی، حسن بن محمد.(1412ق). ارشاد القلوب. قم: شریف رضی.
سبحانی، جعفر.(1389). محاضرات فی الالهیات. ترجمه عبدالرحیم سلیمانی. قم: حوزه علمیه.
سبزواری نجفی، محمد بن حبیب الله.(1406ق). الجدید فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالتعارف المطبوعات.
صادقی تهرانی، محمد.(1406ق). الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه‏. قم: فرهنگ اسلامی.
طباطبایی، محمد حسین.(1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی.
طوسی، محمد بن حسن.(1411 ق ). المصباح المتهجد. بیروت: موسسة فقه الشیعة.
   ــــــــــــــــــــــــ.(1414ق). الامالی. قم: دارالثقافة.
عیاشی، محمد بن مسعود.(1421 ق). تفسیرعیاشی. قم: موسسه البعثه.
فضل الله، سید محمد حسین.(1419ق). تفسیر من وحی القرآن. بیروت: دار الملاک لطباعه و النشر.
فلسفی، محمدتقی.(1382).  معاد از نظر روح و جسم. تهران: دفتر فرهنگ اسلامی.
مجلسی، محمدباقر.(1403ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیا الثراث.
محقّق داماد، محمد باقر.(بی تا). شرح الصحیفة الکاملة السجّادیة. قم: بهار القلوب.
مشایخی، شهاب الدین.(1388).  «اصول تربیت از دیدگاه اسلام». مجله حوزه و دانشگاه. شماره32. صص:50 – 68.
مکارم شیرازی ، ناصر.(1386). پیام امام علی (شرح نهج البلاغه). تهران: دار الکتب الاسلامیة.
نجاشی، أبی العبّاس أحمد بن علی.(بی تا). رجال نجاشی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
نجفی، محمد حسن.(1421 ق). جواهر الکلام. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
نورمحمدی، محمّد رضا؛ مردان پور، الهام؛ راستی، مریم.(1390). «قرآن و راهکارهای معنوی جهت تامین بهداشت روانی انسانها». کتاب قیم. سال اول. شماره دوم، صص:79-98.
یگانه، سینا.(بیتا). «سیره تربیتی امام سجاد در صحیفه سجادیه». شانزدهمین همایش ملی پژوهش های مدیت و علوم انسانی در ایران. صص: 1237-1242.