فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

کارکردشناسی پیشگویی‌های فرد محور در سیره امام علی(علیه السلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش پژوه سطح4، حوزه علمیه قم، قم، ایران
چکیده
در باور شیعیان ائمه اطهار دارای علم لدنّی بوده­ و بر مبنای آن اشراف بر امور گوناگون داشته ­اند که از مصادیق آن پیشگویی بوده است. یکی از مسائل قابل تحقیق در سیره امام علی(ع) کارکردشناسی پیشگویی‌های صادر شده در شرایط گوناگون اجتماعی ناظر به افراد مختلف بوده است. مسئله پژوهش حاضر آن است که کارکرد پیشگویی‌های فرد محور در سیره امام علی(ع) چه بوده است؟ کارکردشناسی از طرفی بیانگر تمایز علم امام علی(ع) در مقایسه با صحابه و خلفا، همچنین موجب درک اختصاصات ایشان در هدایت انسان‌ها و جوامع بوده است که کارکردهایی از جمله: آماده سازی اصحاب نسبت به استقامت در مقابل دشمنان، گسترش باور به جایگاه علم امام، اثبات و تثبیت حقانیت امام، معیار سنجی برای شناخت دشمن، فرجام شناسی خلافت در نسل خلفای نخستین، تحذیر و هشدار دهی نسبت به افراد منحرف، شناساندن عناصر ضدّ اهل بیت(ع) و پیامدشناسی عدم همراهی با امام جامعه اسلامی بوده است. در پایان به این نتیجه رسیده است که با توجه به نقش آفرینی افراد در حوادث تاریخی، امام علی(ع) با نگاه آینده نگر در قالب پیشگویی به هدایت‌گری پرداختند. این تحقیق از سنخ پژوهش ­های تاریخی به صورت کتابخانه ­ای با روش توصیفی تحلیلی انجام گردیده است.
کلیدواژه‌ها

ـ قرآن کریم.
ـ  نهج البلاغه .( 1411ق). گردآورنده: سید رضی. محقق: صبحی الصالح. بیروت: درالکتاب اللبنانی.
ـ ابن ابی الحدید، عبدالحمید.(1404ق). شرح نهج البلاغه. قم:کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی.
ـ ابن اثیر، علی بن محمد.(1386ق).الکامل فی التاریخ. بیروت: دار صادر.
ـ  ــــــــــــــــــــــ.(1415ق).أسد الغابة فی معرفة الصحابة.محقق: علی محمد معوض، عادل أحمد عبد الموجود. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ـ ابن اعثم کوفی، احمد.(1411 ق).الفتوح. محقق  علی شیری. لبنان: دارالاضواء.
ـ ابنبابویه، محمدبن علی.(1404ق).عیون اخبار الرضا. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
ـ  ـــــــــــــــــــــــ.(1413ق). من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: انتشارات اسلامی.
ـ  ـــــــــــــــــــــــ.(1417ق). امالی . قم: مؤسسة البعثة.
ـ ابن حنبل، احمدبن محمد.(1416ق). مسندالامام احمدبن حنبل. قاهره: دارالحدیث.
ـ ابن سعدبن منیع بغدادی، محمد.(1410ق). الطبقات الکبرى. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ـ ابن شهرآشوب، محمد بن علی.(1379ق). مناقب آل ابیطالب. مصحح آشتیانی و رسولی. قم: علامه.
ـ ابن عبدالبر، ابوعمریوسف.(1412ق).الاستیعاب فی معرفة الأصحاب . بیروت: دارالجیل.
ـ ابن عساکر، ابوالقاسم.(1415ق).تاریخ مدینه دمشق . بیروت: دارالفکر.
ـ ابن کثیر، عمادالدین.(1398ق). البدایة و النهایة. بیروت: دارالفکر.
ـ ابنعبدربّه، احمد.(1407ق).العقدالفرید. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ـ اربلی، علی بن عیسی.(1381ق).کشف الغمهْ عن معرفهْ الائمه. تبریز: بنی هاشمی.
ـ بلاذری، احمد بن یحیی.(1417ق).أنساب الأشراف. بیروت: دارالفکر.
ـ ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد.(1395ق). الغارات. تهران: انجمن آثار ملی.
ـ حرَعاملی، محمدبن حسن.(1425ق).اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
ـ حمصی رازی، سدید الدین.(1412ق). المنقذ من التقلید. قم: النشر الاسلامی.
ـ خوئی، ابوالقاسم. (بیتا).معجم رجال الحدیث. قم: موسسه الخوئی الاسلامیه.
ـ دهخدا، علی اکبر.(1337). لغتنامه.چاپ پانزدهم. تهران: روزنه.
ـ دینوری، ابوحنیفه.(1373ق). أخبار الطوال. قم: منشورات الشریف الرضی.
ـ ذهبی، محمدبن احمد.(1413ق).تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام . بیروت: دار الکتاب العربی.
ـ راوندی، قطب الدین.(1409ق).الخرائج و الجرائح . قم: مؤسسه امام مهدىf.
ـ صفدی، صلاح الدین.(1420ق). الوافی بالوفیات.  بیروت: دار إحیاء التراث.
ـ طبرسی نوری، اسماعیل.(بیتا). کفایه الموحدین فی عقاید الدین. تهران:علمیه اسلامیه.
ـ طبرسی، احمدبن علی.(1403ق).الإحتجاج علی أهل اللجاج. مشهد: مرتضی.
ـ طبری، محمد بن جریر.(بی تا).تاریخ الامم والملوک. بینا: بیجا.
ـ طبری، محمدبن جریر.(1413ق).دلائل الامامه. قم: بعثت.
ـ عمید، حسن. (1342).لغتنامه. تهران: امیرکبیر.
ـ قمی، شیخ عباس.(1325).تتمَه المنتهی فی وقایع ایام الخلفا. چاپ دوم. قم: کتابخانه مرکزی.
ـ القندوزی، سلیمان بن ابراهیم. (1416ق). ینابیع الموده لذی القربی. قم: اسوه.
ـ کشی، محمد بن عمر.(1382ق).اختیار معرفه الرجال . قم: موسسه آل البیت.
ـ کلینی، محمد بن یعقوب.(1342).الکافی . تهران: المکتبة الاسلامیة.
ـ مجلسی، محمدباقر.(1403ق).بحار الأنوار . چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الوفاء.
ـ مسعودی،علی بن الحسین.(بی تا).التّنبیه و الاشراف. مصر: دارالصاوی.
ـ  ــــــــــــــــــــــــــ.(1384). اثبات الوصیة للامام علی بن ابیطالبg. چاپ دوم. قم : انصاریان.
ـ  ــــــــــــــــــــــــــ.(1409ق). مُروجُ الذَّهَب و مَعادنُ الجَوهَر . بیروت: دارالهجره.
ـ مطهری، مرتضی.(1389). مجموعه آثار .چاپ هجدهم. تهران: صدرا.
ـ  ــــــــــــــــ.(1390). سیری در سیره نبوی. چاپ شصت و ششم. تهران: صدرا.
ـ معین،محمد.(1379).لغتنامه.چاپ یازدهم.تهران: سپهر.
ـ مفید، محمد بن محمد.(1413ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد. قم: کنگره شیخ مفید.
ـ نراقی، احمد.(1380). خزائن. قم: قیام.
ـ نجفی یزدی، محمد.(1379). پیشگوییهای امیرالمومنینg. قم: سید جمال الدین اسدآبادی.
ـ نیشابوری، مسلم بن حجاج.(1424ق).صحیح مسلم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ـ واصف، محمد جعفر.(1389). پیشگوییهای امیرالمومنینg از حوادث و فتنهها. تهران: مهرتابان.
ـ یعقوبی، احمدبن اسحاق.(1422 ق).تاریخ الیعقوبی. بیروت: دارصادر.